De discussie over gelijke behandeling bij de toewijzing van sociale huurwoningen is in Nederland en ook in Wassenaar volop gaande. Centraal staat de vraag: Moet een groep woningzoekenden voorrang krijgen op anderen, alleen maar omdat ze statushouder (toegelaten asielzoeker) zijn? DLW zegt duidelijk: nee, statushouders moeten net als iedereen wachten op een woning. Iedereen moet gelijk behandeld worden, zonder dat mensen worden voorgetrokken op basis van hun status.
De context is landelijk zeer actueel. Het vorige kabinet wilde gemeenten verbieden om statushouders voorrang te geven bij sociale huurwoningen. Het idee erachter is om een gelijk speelveld te creëren voor alle woningzoekenden, zodat niemand vanwege afkomst of verblijfsstatus automatisch een streepje voor krijgt op een woning. De nieuwe regering lijkt hier geen haast mee te maken.
In Wassenaar verzetten alle politieke partijen, behalve DLW, zich tegen het afschaffen van de voorrang voor statushouders. Het argument is dat statushouders een achterstand op de woningmarkt zouden hebben. Zij kunnen zich bijvoorbeeld niet eerder inschrijven en beschikken niet over een sociaal netwerk waardoor de kans dat zij een woning vinden Kleiner zou zijn.
De feiten zijn anders. Iemand die zijn hele leven al in Wassenaar woont, kan zich pas met zijn 18e verjaardag inschrijven. Met een wachttijd van 6 jaar kan hij dan op zijn 24e in aanmerking komen voor een woning. Een statushouder van 20 jaar krijgt in 2 maanden tijd een woning toegewezen. De Wassenaarse jongere wordt dus achtergesteld.
Het argument van het sociale netwerk gaat ook niet op. Er zijn geen woningen beschikbaar, ook als je een netwerk hebt zijn die woningen er niet. Echter, de statushouder wordt ondersteund door het COA. Het COA biedt opvang totdat er een woning beschikbaar is. Een ondersteuning die de Wassenaarse jongere niet krijgt.
Van een achterstelling is feitelijk dus geen sprake.
Gelijke kansen betekent dat je gelijke gevallen gelijk behandelt, maar ook dat je ongelijke startsituaties herkent en daarop inspeelt – Sifra Zoutendijk
DLW is principieel vóór gelijke behandeling van iedereen die een sociale huurwoning zoekt. Gelijke kansen betekent dat je gelijke gevallen gelijk behandelt, maar ook dat je ongelijke startsituaties herkent en daarop inspeelt. In Wassenaar laat de woningmarkt zien dat sociale huurwoningen zeer schaars zijn, met lange wachttijden voor jongeren, ouderen en gezinnen met kleine inkomens. DLW vindt dat het systeem geen willekeur mag kennen op basis van status alleen.
Het principe van gelijke behandeling betekent volgens DLW dat er geen voorrang op grond van verblijfsstatus mag zijn, maar dat alle woningzoekenden dezelfde regels, toegang en transparantie moeten hebben. Dit betekent bijvoorbeeld dat:
- er geen voorrang wordt verleend tenzij iemand, wegens bijvoorbeeld een handicap, voor urgentie in aanmerking komt;
- iedereen naar rato van wachttijd en urgentie in aanmerking kan komen;
- bij de toewijzing mensen wiens sociale leven in Wassenaar ligt of heeft gelegen eerder in aanmerking komen dan mensen zonder sociale binding in Wassenaar.
DLW waarschuwt dat symbolische maatregelen die sommige groepen voordragen ten koste van anderen de sociale cohesie in woonwijken kunnen ondermijnen. Wonen is immers een basisbehoefte en hoort niet te worden verdeeld op grond van status of achtergrond, maar op grond van echte noodzaak en eerlijkheid.
Uit onderzoek is gebleken dat het voortrekken van woningzoekenden op de status van statushouder juist tot polarisering kan leiden. Er is grote woningschaarste en daarmee is het niet uit te leggen dat nieuwkomers woningen krijgen toegewezen en Wassenaarse inwoners daardoor jaren langer op een woning moeten wachten.
Bovendien heeft DLW andere mogelijkheden geïdentificeerd om de verplichte huisvesting van statushouders te realiseren. Wassenaar vangt veel meer asielzoekers op dan dat zij wettelijk verplicht is. Een deel van deze woningen kan voor de huisvesting van statushouders worden ingezet. Dit biedt een oplossing en voorkomt dat groepen worden voorgetrokken ten koste van Wassenaarse jongeren die hier hun hele leven al wonen en nu ook in aanmerking willen komen voor een eigen woning.
Voor DLW betekent gelijke behandeling niet simpelweg iedereen hetzelfde behandelen, maar iedereen een eerlijke kans geven, rekening houdend met individuele omstandigheden zonder willekeur of willekeurige statusverschillen. Het gaat om transparantie, rechtvaardigheid en echte kansen, voor jongeren, gezinnen en iedereen die op een sociale huurwoning wacht.
DLW pleit ervoor dat Wassenaar een lokaal beleid voert dat eerlijk, transparant en rechtvaardig is, en waarin geen groep structureel wordt voortrokken boven een andere. Want echte gelijke behandeling betekent dat je gelijke gevallen gelijk behandelt.