In de huidige inrichting van ons zorgstelsel zijn de meeste middelen gericht op behandelen zodra iemand ziek is. Maar er ligt een enorme kans bij gemeenten om via preventie niet alleen de gezondheid van inwoners te verbeteren, maar ook de uitvoeringskosten van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) te verlagen en de druk op hulptrajecten te verminderen.
De Wmo verplicht gemeenten om inwoners die hulp nodig hebben te ondersteunen zodat ze zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen blijven wonen en mee kunnen doen in de samenleving. Onder de Wmo vallen voorzieningen zoals begeleiding, dagbesteding, hulpmiddelen en ondersteunende begeleiding bij dagelijkse activiteiten, met als doel participatie, zelfredzaamheid en welzijn te bevorderen.
In Wassenaar wil DLW dat we:
- structurele preventiebudgetten creëren, niet afhankelijk van incidentele potjes, maar duurzaam en schaalbaar;
- intensieve leefstijl- en preventieprogramma’s vergoeden voor iedereen die ermee geholpen is, niet alleen voor een paar diagnoses;
- huisartsen en andere zorgverleners tijd én middelen geven om uitgebreid preventieve begeleiding te bieden, met declaratiecodes die dat faciliteren;
- integrale ondersteuning verbinden aan kwaliteitseisen, zodat effectieve begeleiding niet langer buiten het collectief gefinancierde systeem valt.
Preventie sluit naadloos aan op deze doelstelling. Door te investeren in leefstijlprogramma’s, vroegtijdige begeleiding en sociale participatie kan de gemeente helpen problemen te voorkomen die anders later tot zwaardere zorgvragen of Wmo-ondersteuning zouden leiden. Denk aan leefstijlinterventies die obesitas, diabetes type 2 en hart- en vaatziekten helpen voorkomen. Dit draagt niet alleen bij aan gezondheid, maar vermindert ook de kans op langdurige Wmo-hulp zoals intensieve begeleiding of aanvullende zorg. Preventieve inzet maakt dat inwoners langer zelfstandig blijven en minder snel zware maatwerkvoorzieningen nodig hebben.
Preventie werkt bovendien in de ontmoetingsruimte van de Wmo: sociale participatie, buurtactiviteiten en ondersteuning via wijkteams verminderen eenzaamheid en isolatie. Dit zijn factoren die vaak leiden tot zwaardere zorgvragen. Als mensen langer zelfstandig functioneren met steun uit hun sociale netwerk en preventieve begeleiding, neemt de vraag naar intensieve Wmo-maatwerkvoorzieningen af, wat op termijn kan leiden tot structurele kostenbesparing voor de gemeente. Gemeenten die slim investeren in preventie kunnen dus zowel welzijn vergroten als de druk op zorgbudgetten verlagen.
De focus op preventie past ook binnen de bredere trends in de Wmo: de wet stimuleert maatwerk en maatschappelijke participatie, doelstellingen die we versterken door vóór te zijn in plaats van achteraf te cureren. Door preventief te investeren in sociale samenhang, leefstijlbegeleiding en vroegsignalering versterken we de pijlers van de Wmo, verlichten we de druk op dure zorgtrajecten én verbeteren we dagelijkse levenskwaliteit voor vele inwoners.
In Wassenaar pleit DLW daarom voor een aanpak waarin preventieve gezondheidsprogramma’s, leefstijlbegeleiding, integrale en sociale ondersteuning echt onderdeel worden van het gemeentelijk beleid, zodat gezondheid en zelfredzaamheid vóór problemen worden versterkt, wat uiteindelijk meer welzijn én lagere kosten voor iedereen betekent.