Voorstanders van het plan benadrukken dat lagere snelheden bijdragen aan verkeersveiligheid en leefbaarheid. Onderzoeken laten vaak zien dat lagere snelheden de ernst van ongevallen kan verminderen en dat het comfort voor fietsers en voetgangers toeneemt.
Ook buurtbewoners geven regelmatig aan dat:
- 30 km/u rond scholen, sportverenigingen en kinderspeelplaatsen de verkeersveiligheid vergroot;
- een uniforme snelheid binnen de bebouwde kom duidelijkheid geeft voor inwoners en bezoekers;
- lage snelheden goed zijn voor de verkeersveiligheid van kwetsbare weggebruikers zoals fietsers en voetgangers.
Dit zijn argumenten die DLW ondersteunt: lage snelheden op plekken waar dat aantoonbaar veiliger en praktisch kan zijn.
“Als het aantoonbaar veiliger is en geen nadelige effecten heeft op hulpdiensten of vervoer, dan zijn wij vóór 30 km/u.” – Ben Paulides
Maar volgens DLW zijn er te veel openstaande vragen en niet uitgesloten risico’s in het huidige plan om eenmalig en allesomvattend 30 km/u in te voeren voor praktisch álle wegen.
Een belangrijke nuance is dat verkeersveiligheid niet alleen wordt bepaald door de snelheidslimiet. Wegrichting, inrichting, doorstroming, routing van hulpdiensten en de context van specifieke wegen spelen allemaal een rol, zaken die DLW vindt dat vooraf grondig moeten worden onderzocht en geborgd voordat een maatregel grootschalig wordt toegepast.
De evaluatie: toekomstig moment of gemiste kans?
Het besluit omvat een evaluatie in het tweede kwartaal van 2027, waarin de effecten van de snelheidsverlaging worden besproken met de gemeenteraad. Voorstanders zien dit als kans om te leren en eventueel aan te passen. DLW vindt dat dit te laat komt. Gevaarlijke situaties voor hulpdiensten of hinder voor openbaar vervoer kunnen al lang vóór de evaluatie ontstaan en dat terwijl de nieuwe norm dan al volledig is ingevoerd.
“Je kunt een maatregel pas verantwoord beoordelen als je weet wat de gevolgen zijn vóórdat ze optreden — niet pas achteraf” – Ben Paulides.
Lessen uit Leidschendam-Voorburg: lagere snelheid leidt niet tot minder ongelukken.
In andere gemeenten die 30 km/u als norm hebben ingevoerd, zoals Leidschendam-Voorburg, wijzen recente gegevens op een complex beeld. Daar blijft het aantal verkeersongevallen relatief hoog: jaarlijks vinden tussen de 300 en 400 verkeersongevallen met letsel plaats, met meerdere dodelijke slachtoffers, ook na snelheidsverlagingen en verkeersveiligheidsmaatregelen. Dit zijn lessen die bij de besluitvorming betrokken hoorden te worden.
Internationaal onderzoek: 30 km/u heeft bewezen voordelen, maar context telt
Naast lokale ervaringen laten internationale onderzoeken zien dat lage snelheidslimieten in stedelijke contexten vaak positieve effecten hebben, mits goed ingericht. Metastudies over 30 km/u-gebieden tonen aan dat een volledige invoering kan leiden tot significante reducties in verkeersslachtoffers, ernstige ongevallen en milieubelasting in steden wereldwijd.
In sommige Europese steden zijn dergelijke lage limieten gekoppeld aan bredere mobiliteitsprogramma’s, met een combinatie van veilige infrastructuur, betere fietsroutes en maatregelen voor openbaar vervoer. Een voorbeeld van een holistische verkeersstrategie, niet enkel een snelheidsregel zoals nu in Wassenaar.
ADAC-inzichten paradoxaal ernstiger letsel bij 35 km per uur
Een vaak gehoorde gedachte is dat lagere snelheden altijd veiliger zijn. Toch tonen recente crashtests van de Duitse automobilistenorganisatie ADAC een onverwachte nuance: een botsing bij 35 km/u kan ernstiger letsel veroorzaken dan een botsing bij 50 km/u. Dat klinkt paradoxaal, maar in ADAC-tests bleek dat bij een crash op 35 km/u de borstkas van de testdummy aanzienlijk meer werd samengedrukt dan bij 50 km/u. Dit komt doordat de spankrachtbegrenzer bij lagere snelheden niet geactiveerd wordt, waardoor de gordel de inzittende zonder demping tegen het lichaam houdt. Vooral oudere automobilisten, die fysiek minder weerstand hebben tegen sterke krachten, lopen daardoor bij een lagere snelheid volgens ADAC juist een groter risico op ernstig letsel dan bij een crash op hogere snelheid waar de dempende systemen wél actief zijn.
ADAC benadrukt dat dit niet betekent dat snelheidsverlaging nooit helpt, maar het laat wel zien dat veiligheid niet uitsluitend bepaald wordt door de snelheidslimiet zelf, maar ook door de manier waarop voertuigen zijn ontworpen en getest. Veel autobeschermings- en botsveiligheidssystemen zijn simpelweg ontwikkeld rond hogere testsnelheden, waardoor zij bij lagere snelheid soms minder effectief reageren dan gedacht.
Voor Wassenaar is dit relevant omdat het wijst op onverwachte veiligheidsaspecten bij een rigoureuze invoering van 30 km/u. Het maakt duidelijk dat een verlaging van de snelheid op zichzelf niet automatisch betere bescherming voor alle verkeersdeelnemers garandeert, tenzij dit gepaard gaat met een grondige beoordeling van voertuigveiligheid, infrastructuur en aanvullende maatregelen die écht de risico’s verminderen voor álle weggebruikers.
Balans en conclusie
De invoering van de 30 km/u in Wassenaar laat enkele belangrijke thema’s zien:
- Politieke voorkeuren gaan vaak boven de adviezen van deskundigen en het Burgerberaad. Alleen DLW koos voor het volgen van deskundigen advies, waarschuwingen van de hulpdiensten en openbaarvervoer, belangen van bereikbaarheid en de voorbehouden van het Burgerberaad. Om zo tot een veilige en verantwoorde invoering te komen. Helaas koos de rest van de gemeenteraad om politieke redenen voor de invoering van de 30 km/u-regel die geen rekening houdt met belangrijke aspecten van veiligheid en bereikbaarheid.
- Verkeersveiligheid, leefbaarheid en duidelijkheid voor weggebruikers, waarden waar veel partijen en inwoners voor zijn, net als DLW.
- Praktische haalbaarheid, bereikbaarheid, dienstverlening van hulpdiensten en openbaar vervoer, waarden waar DLW terecht kritisch over is wanneer de invoering zoals nu breed en zonder garanties wordt doorgevoerd.
Het besluit in Wassenaar is nu genomen en de snelheidsverlaging wordt in fasen zichtbaar in het straatbeeld. De eerste acties van burgers door de borden te beschadigen zijn al zichtbaar. Er zijn immers heel veel zorgen en de politiek ging tegen de brede wens van de Wassenaarse burgers in.
Laten we in de nieuwe raadsperiode dit spoedig en goed evalueren. Immers, de analyse laat zien dat verkeersmaatregelen niet alleen technisch, maar ook politiek, maatschappelijk en bestuurlijk zorgvuldig moeten worden ingericht om de belangen van álle burgers in balans te houden.